علیرغم اعلام استاندار آذربایجانغربی از افزایش مقدار آب دریاچه ارومیه به ۳.۵ میلیارد مترمکعب، وضعیت دریاچه از روزهای نسبتا قابل قبول در سال ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ فاصله دارد با این حال امروز این پیکره آبی در بهترین شرایط ۴ سال اخیر قرار دارد.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین از آذربایجانغربی، بارشهای قابل توجه اخیر شرایط مناسب و امیدوارکنندهای برای دریاچه ارومیه ایجاد کرده است.
هرچند بارشهای قابل توچه اخیر باعث افزایش حجم آب دریاچه از کمتر از یک میلیارد مترمکعب در روزهای اواسط زمستان به بیش از ۳ میلیارد مترمکعب در روزهای اخیر منجر شده ولی این پیکره آبی همچنان در نقطه شکننده قرار دارد.
هرچند مسئولین مدعی آغاز روند احیا هستند ولی کارشناسان و متخصصان و همچنین دبیر سابق ستاد احیا مدعیاند بارشهای اخیر به بهبود وضعیت نگین آبی آذربایجان شده نه پروژههای احیا.
این درحالیست که این دریاچه معمولا و احتمالاً در پایان تابستان حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر تراز و مقدار آب خود را از دست میدهد و با نگاهی به آمارها میتوان به این نکته رسید که دریاچه در سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰ به شرایط بسیار خوبی نسبت به قبل رسید ولی از سال ۱۴۰۰ با بیتوجهی به روند احیا شرایط دریاچه رو به وخامت گذاشت بطوریکه تا چندی قبل امیدها برای وجود آب در این پیکره آبی کمرنگ شد، اما با آغاز بارشهای مناسب از فروردین ۱۴۰۵ شاهد ایجاد روند خوب و امیدوارکننده و افزایش امیدها برای بازگشت دریاچه شد.
استاندار آذربایجانغربی مدعی آغاز روند احیا شد
رضا رحمانی استاندار آذربایجانغربی و دبیر کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه در جلسه اخیر شورای راهبردی ستاد احیای دریاچه ارومیه که روز گذشته برگزار شد، با اشاره به افزایش حجم آب موجود در دریاچه، گفت: این وضعیت نشانهای از آغاز روند احیای دریاچه ارومیه بوده و باید اقدامات اجرایی، علمی و بینبخشی برای تثبیت این روند تداوم یابد.
وی با بیان اینکه هماکنون حدود سه میلیارد و ۵۰۰ میلیون مترمکعب آب در دریاچه وجود دارد، افزود: این شرایط میتواند آغاز احیای دریاچه ارومیه تلقی شود.
وی همچنین با اشاره به اقداماتی مانند بارورسازی ابرها، مسیرگشایی رودخانهها و انتقال آب، خاطرنشان کرد: امسال لایروبی و بازگشایی مسیرهای آبی با جدیت پیگیری شد و اثرات آن امروز در وضعیت مطلوبتر دریاچه ارومیه قابل مشاهده است.
استاندار آذربایجانغربی با بیان اینکه بخش مهمی از وضعیت فعلی دریاچه ارومیه ناشی از بارندگیها و ورود آب رودخانههایی است که مسیر آنها بازگشایی شده، افزود: امسال بارورسازی ابرها نیز ۲۳ بار در منطقه انجام شده و نتایج نهایی آن در حال بررسی است.
دبیر کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه همچنین با اشاره به وضعیت سدهای آذربایجانغربی، اضافه کرد: بیشتر سدهای استان در شرایط مناسبی قرار دارند و تنش آبی تا حد زیادی کاهش یافته و تالابهای منطقه نیز وضعیت مطلوبی دارند و عمدتاً پرآب هستند.
رحمانی در پایان با تأکید بر ضرورت اصلاح الگوی کشت و کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی، از جهاد کشاورزی دو استان آذربایجانغربی و آذربایجانشرقی خواست برنامههای مشخصی برای مدیریت مصرف ارائه کنند و افزود: تا زمانی که مصرف آب کشاورزی بهطور جدی کاهش پیدا نکند، دریاچه همچنان در معرض تهدید خواهد بود.
حال خوب یا توهم احیا؟ دریاچه ارومیه باید ۹میلیارد مترمکعب آب میداشت نه ۳میلیارد
عیسی کلانتری، دبیر سابق ستاد احیای دریاچه ارومیه در خبرآنلاین اعلام کرد: طبق برنامه احیای دریاچه ارومیه، حجم آب دریاچه در اردیبهشت ۱۴۰۵ باید حدود ۸.۵ تا ۹ میلیارد مترمکعب باشد، اما اکنون حدود ۳ میلیارد مترمکعب آب است. در واقع اتفاقی در راستای احیا نیفتاده است؛ بارندگیها زیاد شده و سرریز سدها وارد دریاچه شدهاند.
وی افزوده است: اصل این است که در سالی که بارندگی مناسب نیست، حقابه دریاچه را بدهند. الان طبیعت خودش حقابه دریاچه را مدیریت کرده است. این مدیریت طبیعی است و نه به دولت پزشکیان ربطی دارد، نه به آقای عارف و نه به دیگران.
کلانتری اضافه کرده است: در ۵ سال گذشته، متوسط ورودی سالانه کمتر از ۱.۵ میلیارد مترمکعب بوده؛ یعنی حتی اندازه تبخیر هم جبران نشده و به همین دلیل دریاچه تقریبا خشک شد. (حال خوب یا توهم احیا؟ دریاچه ارومیه باید ۹میلیارد مترمکعب آب میداشت نه ۳میلیارد/ کلانتری: وضع فعلی هم کار طبیعت است نه دولت پزشکیان و عارف و دیگران)
شرایط کنونی نگین آبی آذربایجان مثبت ولی همچنان نامطلوب
مدیرعامل شرکت آب منطقهای آذربایجانغربی چندی پیش از بهبود نسبی وضعیت دریاچه ارومیه خبر داد و گفت: شرایط کنونی این پیکره آبی مثبت ولی همچنان نامطلوب است.
وی افزود: این عدد اگرچه نشاندهنده بهبود نسبت به گذشته است، اما همچنان با تراز اکولوژیک دریاچه (۱۲۷۴.۱۰ متر) فاصله قابل توجهی دارد و نمیتوان وضعیت فعلی را مطلوب تلقی کرد.
وضعیت اکولوژیک و زنده دریاچه ارومیه چگونه باید باشد؟
دریاچه ارومیه که در ۲ دهه اخیر چند بار دچار وضع بحرانی شده باید برای رسیدن به تراز ۱۲۷۴.۱۰ به عنوان تراز اکولوژیک حجم آبی معادل ۱۴ میلیارد مترمکعب داشته باشد تا در شرایط با ثبات قرار بگیرد. (افزایش حجم آب دریاچه ارومیه به ۲.۸۹ میلیارد مترمکعب: مثبت ولی نامطلوب)
براساس نظر متخصصان، رسیدن حجم آب دریاچه به محدوده ۴ تا ۵ میلیارد مترمکعب آستانه واقعی شروع احیای اکولوژیک میدانند. در غیر این صورت، افزایش فعلی تنها یک بهبود موقت در یک اکوسیستم بسیار حساس خواهد بود.
آخرین روز خوب دریاچه
اقدامات انجام گرفته در دولت تدبیر و امید (دولت حسن روحانی) اقدامات قابل توجه و مناسبی بعد از شرایط بحرانی دریاچه در دولت احمدینژاد بود که تقریبا در سالهای ۱۳۹۸، ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ شرایط خوبی برای این پیکره آبی ایجاد بطوریکه در اردیبهشت سال ۹۸ به بیش از ۴.۵ میلیارد مترمکعب (آخرین وضعیت دریاچه ارومیه: عبور وسعت دریاچه از ۳۰۰۰ کیلومتر مربع تا فاصله ۳ متری با تراز اکولوژیک) اردیبهشت سال ۹۹ مقدار آب دریاچه به بیش از ۶ میلیارد متر مکعب و در اردیبهشت ۱۴۰۰ و در آخرین روزهای دولت به بیش از ۵ میلیارد مترمکعب رسید ( به نقل از مصاحبه اردیبهشت ۱۴۰۰ مدیر استانی ستاد احیای دریاچه ارومیه در آذربایجانغربی با خبرگزاری تسنیم) که در چند دهه اخیر بیسابقه بود.
بعد از اردیبهشت ۱۴۰۰ وضعیت دریاچه رو به وخامت گذاشت ابتدا در اردیبهشت سال ۱۴۰۱ با کاهشی شدید ( کاهش نیم متری تراز دریاچه ارومیه در یک سال اخیر) مواجهو با ادامه بیتوجهی به روند احیا و فراموشی این دریاچه، مقدار آب دریاچه دریاچه در دولت سیزدهم (دولت شهید رئیسی) به کمتر از یک میلیارد مترمکعب رسید بطوریکه تقریبا نگین آبی آذربایجان به روزهای مرگ و خشکی قطعی نزدیک شد و کارشناسان از پایان وجود این دریاچه در ماههای آتی خبر میدادند.
گزارش :سینا افشاریان
