بیستوچهارمین روایت از مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» به معرفی کتاب ایران بین دو انقلاب اثر یرواند آبراهامیان اختصاص دارد. اثری مرجع که با رویکردی تاریخی–جامعهشناختی، تحولات ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ را تحلیل میکند.
به گزارش خبرگزاری آنلاین به نقل از ایبنا، مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» با رویکرد معرفی منابع شاخص و کمتر شناختهشده گنجینه نسخ خطی، منابع چاپی و پیایندهای سازمان طراحی شده است و در هر روایت، یکی از آثار برجسته این گنجینه را پیشروی مخاطبان قرار میدهد.
کتاب «ایران بین دو انقلاب» نوشته یرواند آبراهامیان که به عنوان متنی پایهای در بسیاری از رشتههای علوم اجتماعی و تاریخی تدریس می شود، تحلیل جامعهشناختی و تاریخی از فرایند تحولات ایران از جنبش مشروطه تا انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷/۱۹۷۹ میلادی ارائه میدهد.
این کتاب با رویکردی ساختاری و مبتنی بر تحلیل طبقات اجتماعی و نیروهای سیاسی، به واکاوی ریشههای اقتصادی، اجتماعی و ایدئولوژیک تحولات یک صد ساله ایران میپردازد. آبراهامیان استدلال میکند که برای درک انقلاب ۱۳۵۷ ایران، باید تحولات دوره میانی، به ویژه دوران حکومت پهلوی و نقش نیروهای سیاسی همچون حزب توده، جبهه ملی و گروههای مذهبی را به دقت مطالعه کرد. تمرکز اصلی کتاب بر تأثیرات متقابل دولت، طبقات اجتماعی (از جمله زمینداران، بورژوازی نوپا و کارگران و روشنفکران) و ایدئولوژی های رقیب در شکلگیری تاریخ پرتلاطم معاصر ایران است.
ساختار کتاب به صورت تاریخ تحلیلی طراحی شده است. نویسنده پس از مروری بر زمینههای اجتماعی و اقتصادی عصر قاجار و انقلاب مشروطه، به بررسی دوره رضاشاه و سیاستهای متمرکزسازی و نوسازی آمرانه میپردازد. بخش عمده و هسته مرکزی کتاب، به تحلیل دوره محمدرضا شاه اختصاص یافته است؛ از اشغال ایران در جنگ جهانی دوم و ظهور و افول حکومت مصدق، تا تثبیت حکومت پهلوی دوم و نقش قدرتهای خارجی. آبراهامیان با جزییاتی دقیق، شکلگیری، گسترش و فعالیت احزاب و گروههای سیاسی، به ویژه حزب توده ایران، و تعامل و تقابل آنها با حکومت را بررسی میکند.
در نهایت، کتاب با تحلیل زمینهها و چگونگی وقوع انقلاب اسلامی و فروپاشی نظام پادشاهی به پایان میرسد. رویکرد نویسنده در این اثر، ترکیبی از تاریخنگاری دقیق و تحلیل جامعهشناختی با گرایش چپ است. او با استفاده از اسناد آرشیوی، مطبوعات، خاطرات و منابع دست اول، روایتی مستند و پیوسته ارائه میدهد که بر نقش تعیینکننده تضادهای طبقاتی، مبارزات سیاسی و دخالت خارجی در تحولات ایران تأکید میورزد.
نثر کتاب، اگرچه آکادمیک و پرمحتواست، اما به دلیل وضوح بیان و انسجام منطقی، برای طیف گستردهای از خوانندگان قابل فهم و جذاب است. اهمیت این کتاب در ارائه چارچوبی تحلیلی برای فهم تاریخ معاصر ایران است.
اثر آبراهامیان به یک منبع ضروری برای دانشجویان و پژوهشگران تاریخ، علوم سیاسی، جامعهشناسی و مطالعات خاورمیانه تبدیل شده و درک عمیقتری از پویاییهای درونی جامعه ایران و علل ناپایداریهای سیاسی آن ارائه میکند. این کتاب با به چالش کشیدن برخی روایتهای رایج و تأکید بر عوامل داخلی و ساختاری، تمرکز مهمی به تاریخ نگاری ایران معاصر داشته است.
ترجمه فارسی این اثر با عنوان «ایران بین دو انقلاب: از مشروطه تا انقلاب اسلامی» توسط احمد گلمحمدی و محمدابراهیم فتاحی (و در ویراستهای بعدی با مشارکت کاوه بیات) انجام شده و نشر نی آن را منتشر کرده است. این ترجمه، با حفظ امانت در انتقال مفاهیم پیچیده، متن را به شکلی روان و دقیق در اختیار مخاطب فارسیزبان قرار داده است. کتاب اصلی و ترجمه فارسی آن به ترتیب با شماره مدرک ۱۵۳۲۶۸۷ و ۵۴۴۵۲۱، به عنوان بخشی از گنجینه ارزشمند منابع تاریخی، در کتابخانه ملی ایران نگهداری میشوند.
نسخه دیجیتال صفحاتی از کتاب برای استفاده پژوهشگران، در بخش «فایلها» بارگذاری شده است.
۲۱۶۲۱۶
