مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ایلام از ارسال دومین پرونده موقت استان با عنوان «منظر فرهنگی پیش از تاریخ ایلام» به وزارت میراث فرهنگی کشور خبر داد تا مراحل قانونی ثبت در فهرست موقت جهانی یونسکو طی شود. این پرونده، که پس از سالها پژوهش میدانی و مطالعات باستانشناسی تدوین شده، شبکهای منسجم از بیش از سه هزار مکان باستانی با قدمت پیش از تاریخ را در غرب کشور در بر میگیرد که نشاندهنده استمرار سکونت از پارینهسنگی تا اوایل عصر مفرغ است.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین از ایلام، فرزاد شریفی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ایلام، گفت: پرونده موقت ثبت جهانی «منظر فرهنگی پیش از تاریخ ایلام» تکمیل شده و برای بررسی کارشناسی و طی روند اداری به وزارتخانه مربوطه ارسال گردیده است.
آرشیوی زنده از تحولات پیش از تاریخ در زاگرس
فرزاد شریفی با اشاره به وسعت و اهمیت این منظر، اظهار داشت: این پهنه راهبردی در امتداد رشتهکوههای زاگرس میانی، حدود ۱۸ هزار و ۷۰۰ کیلومتر مربع وسعت دارد و شامل شبکهای از بیش از ۳ هزار مکان باستانی شناسایی شده است که تمرکز اصلی بر حدود یک هزار مکان شاخص پیش از تاریخ است.
وی افزود: منظر فرهنگی ایلام، یکی از کهنترین کانونهای شکلگیری و تداوم استقرار انسانی در فلات ایران محسوب میشود و شواهد روشنی از گذار جوامع انسانی از شیوههای معیشتی شکارگری و گردآوری خوراک به کشاورزی، دامپروری و یکجانشینی در بستر طبیعی زاگرس ارائه میدهد.
شریفی ادامه داد: استمرار سکونت از دوران پارینهسنگی تا اوایل عصر مفرغ، این منطقه را به یک آرشیو زنده از تحولات فرهنگی پیش از تاریخ تبدیل کرده است.
تنظیم پرونده بر اساس معیارهای کلیدی یونسکو
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ایلام تصریح کرد: پرونده پیشنهادی بر اساس معیارهای (iii)، (iv) و (v) کنوانسیون میراث جهانی یونسکو تنظیم شده است.
وی با اشاره به اینکه این معیارها بر دو جنبه تمرکز دارند، بیان داشت: اول، این منظر، گواهی بیبدیل از سنتهای فرهنگی و شیوههای زیست جوامع پیشاتاریخی در زاگرس است و دوم، نمونهای برجسته از تعامل پایدار انسان با محیطهای کوهستانی و دشتی و تحول تدریجی نظامهای سکونتگاهی و معماری اولیه را به نمایش میگذارد.
شریفی خاطرنشان کرد: این محدوده صرفاً مجموعهای از مکانهای منفرد نیست، بلکه یک چشمانداز شبکهای و بههم پیوسته شامل سکونتگاههای غاری و روباز، تپههای استقراری نوسنگی و مسسنگ، گورستانهای کهن و مسیرهای ارتباطی طبیعی است که تصویری منسجم از سازمان اجتماعی، اقتصادی و فضایی جوامع پیش از تاریخ ارائه میکند.
حفاظت و گامهای بعدی
فرزاد شریفی به بخش حفاظت اشاره کرد و گفت: بخش قابل توجهی از مکانهای شاخص پرونده در فهرست آثار ملی ثبت شده و تحت حمایت قوانین ملی قرار دارند.
وی افزود: طرح اولیه مدیریت یکپارچه منظر فرهنگی ایلام با رویکرد حفاظت علمی، پایش مستمر، مدیریت کنترلشده دسترسی و مشارکت جوامع محلی تهیه شده است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ایلام تصریح کرد: این ارسال، اولین گام در مسیر ثبت جهانی است و پس از تأیید کمیته ملی میراث جهانی، در فهرست موقت جمهوری اسلامی ایران قرار خواهد گرفت.
وی خاطرنشان ساخت: ثبت جهانی میتواند نقش مهمی در صیانت بلندمدت از میراث پیش از تاریخ، ارتقای جایگاه علمی استان ایلام در مطالعات باستانشناسی منطقه زاگرس، توسعه گردشگری فرهنگی پایدار و افزایش مشارکت جوامع محلی ایفا کند.
