رئیس کانون پزشکان درمانگر اعتیاد کشور در واکنش به برخی اظهارات مبنی بر نشت شربت تریاک از مراکز درمان اعتیاد، ضمن رد این ادعا گفت: چگونه ممکن است در حالی که مراکز درمان اعتیاد از آبان ماه تاکنون با کمبود جدی دارو مواجهاند و بسیاری از آنها هیچ سهمیهای از شربت تنتور تریاک دریافت نکردهاند، همین دارو با برچسب «برای صادرات» بهوفور در بازار آزاد عرضه شود؟
به گزارش خبرآنلاین، علی غلامی در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به اشباع بازار آزاد از شربت تنتور تریاک، اظهار کرد: داروهایی که به مراکز داده میشود در شیشههای پلمب با سازوکار مشخص تحویل و با گواهی بازگشت شیشه خالی کنترل میشود اما داروهایی که در بازار آزاد دیده میشود، همگی در شیشههای پلمبی است که الزاما مراکز ملزم به تحویل شیشه به سازمان غذا و دارو هستند؛ حال در شرایطی که مراکز درمان اعتیاد از آبان ماه به دلیل کمبود داروهای مرتبط با درمان اعتیاد با مشکلات جدی مواجهاند و بسیاری از این مراکز عملاً هیچ سهمیهای از شربت دریافت نکردهاند، این فرآورده دارویی چگونه در بازار آزاد به وفور یافت میشود؟.
اشباع بازار آزاد از شربت تنتور تریاک در سایه کمبود دارو برای مراکز درمانی
وی تاکید کرد: نکته قابل تأمل آن است که بر روی بخشی از این شربتها عبارت «صادرکننده» درج شده؛ موضوعی که ابهامات درباره نحوه توزیع و احتمال نشت این دارو به بازار آزاد را افزایش میدهد. حال وقتی که مراکز درمانی ماههاست سهمی از این دارو دریافت نکردهاند، این پرسش جدی مطرح میشود که منشأ نشت و عرضه گسترده آن در بازار آزاد کجاست و خلاف نظر سازمان غذا و دارو که اعلام میکند حجم اندکی از شربت تنتور اپیوم را صادر کرده، واقعا چه حجمی از این شربت به بهانه مقاصد صادراتی از چرخه خارج شده است؟
وی افزود: در گذشته هم شاهد نشت گسترده داروی متادون و بوپرنورفین به بهانه صادرات در بازار آزاد بودیم که منجر به عدم مراجعه بیماران به مراکز مجاز میشد و در حالیکه داروی مناسب برای مصرف بیماران در اختیارشان قرار نمیگرفت، داروهایی با برندهای معتبر در بازار آزاد وجود داشت که ابدا در مراکز توزیع نمیشدند. به نظر میرسد که سازمان غذا و دارو در محاسبات و نظارت خود دچار اشکال جدی است و درباره میزان تولید و توزیع مخدرها پاسخ شفافی ارائه نمیدهد.
رئیس کانون پزشکان درمانگر اعتیاد در ادامه با طرح مثالهایی از سایر داروها، وضعیت نظارت بر داروهای درمان اعتیاد را ناکافی دانست و با طرح این پرسش که چرا برخی داروهای مخدر یا شبهمخدر با وجود محدودیتها، در بازار داخلی به وفور یافت میشوند؟ نمونه عینی آن، داروی اکسیکدون است که تولید داخلی آن طی سالها جهش چشمگیری داشته و در بازار آزاد نیز بهراحتی پیدا میشود.
معمای توزیع ترامادول و آماری از اعتیاد جوانان با این دارو
به گفته غلامی، افزایش شدید حجم تولید و دسترسی آسان به ترامادول نشانهای از ضعف در کنترل چرخه توزیع است؛ این دارو با اینکه از چرخه ژنریک ایران خارج شده پس چرا در کشور به وفور تولید و به بهانه صادرات در بازار داخلی توزیع میشود و طبق تحقیقات معتبر ۲۴ درصد شروع اعتیاد جوانان ما با داروی ترامادول است؟
رئیس کانون پزشکان درمانگر اعتیاد همچنین به موضوع ریتالین اشاره کرد و گفت: بخشی از اعتیاد جوانان به مواد محرک از داروهایی مانند ریتالین آغاز میشود. درحالیکه قرار بود با نسخه الکترونیک و ثبت کد ملی، نظارت دقیقتری بر وضعیت توزیع این دارو اعمال شود، اما در عمل این سامانهها بهگونهای طراحی نشدهاند که شفافیت واقعی ایجاد کنند. حتی در برخی موارد، به جای شماره موبایل بیمار، شماره موبایل فرد دیگری در سامانه ثبت میشود و دارو به راحتی از زنجیره نشت میکند.
غلامی راهکار اصلی در این زمینه را ایجاد سامانه ردیابی جامع دانست و توضیح داد: ما بارها پیشنهاد دادهایم سامانهای طراحی شود که از لحظه کشف مواد اولیه توسط پلیس و زمان تحویل ماده اولیه متادون و بوپرنورفین تا ورود به چرخه تولید دارو و بعد از آن با هولوگرام موقع تحویل به شرکتهای پخش و دانشگاهها و کلینیکها و در نهایت بیمار را ثبت کنند. در چنین حالتی مشخص میشود نشت دقیقاً در کدام نقطه زنجیره رخ میدهد. شواهد موجود نشان میدهد بخش مهمی از داروهای موجود در بازار آزاد منشأ صادراتی دارند.
رئیس انجمن پزشکان درمانگر اعتیاد در توضیح بیشتر این روند اعلام کرد که درحالیکه مورفین و تنتور برای مصارف بیمارستانی و درمانی هم کم است و حتی برخی عملها بهدلیل کمبود این دارو لغو میشوند، اما تا چند ماه قبل، صادرات مخدر انجام میشد و این وضعیت قابلدفاع نیست؛ از سوی دیگر نیز اطلاعاتی مبنی بر اینکه حجم قابلتوجهی از شربتهای تنتور تریاک صادراتی توسط پلیس کشف شده و در انبارها نگهداری میشود، وجود دارد. این داروها قرار بوده صادر شوند اما به بازار داخلی راه پیدا کردهاند. وقتی دارویی که قیمت رسمی آن حدود ۱۰۰ هزار تومان است، با عنوان صادرات از چرخه خارج و در بازار آزاد تا چند میلیون تومان فروخته میشود، طبیعتا میتواند انگیزه تخلف را بالا ببرد.
غلامی تأکید کرد: لذا منشأ اصلی نشت را باید در همین بخش جستوجو کرد؛ بهنظر میرسد که عمده نشت از حوزه تولید، پخش و بهویژه صادرات اتفاق میافتد و نه از مراکز درمان اعتیاد.
وی در همین راستا از دستگاه قضایی و پلیس خواست تا آمار کشفیات داروهای صادراتی را شفاف اعلام کنند تا ابعاد موضوع روشن شود. این داروها اکنون محل اختلاف هستند؛ برخی میگویند باید به کارخانهها بازگردند و تبدیل به مورفین شوند، اما نگرانی این است که دوباره به بازار آزاد برگردند. در حالیکه میتوان با تأیید سلامت داروهای موجود در انبارهای پلیس ، آنها را در اختیار مراکز درمانی و بیماران قرار داد.
رئیس کانون پزشکان درمانگر اعتیاد در بخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه در هر صنفی ممکن است تخلفاتی رخ دهد، گفت: براساس اعلام ستاد مبارزه با مواد مخدر میزان نشت شربت تریاک از مراکز درمان اعتیاد، کمتر از ۵ درصد است، اما اینکه نشت این دارو را در کل بازار به مراکز نسبت دهیم، منصفانه نیست چراکه خود مراکز درمان اعتیاد از این نشت متضرر میشوند؛ با وجود حجم بالای داروهای قاچاق قادر نیستند تعرفههای تعیین شده توسط دولت را دریافت کنند و وقتی بیمار میتواند همان داروها را بهراحتی از سوپرمارکت، داروخانه یا بازار آزاد تهیه کند، دیگر به مراکز مراجعه نمیکند و خدمات درمانی هم آسیب میبیند.
۴۷۲۳۶
