استاد دانشگاه جورج تاون به خبرآنلاین گفت: «معتقدم هم ترامپ و هم نتانیاهو واکنش ایران را اشتباه محاسبه کردند. آنها امیدوار بودند که ایران فوراً فروبپاشد و شاید وارد جنگ داخلی شود.»
خبرآنلاین- مهسا مژدهی: در سالهای پس از انقلاب ۱۳۵۷، روابط ایران و آمریکا وارد یکی از طولانیترین و پیچیدهترین دورههای تنش در سیاست بینالملل شد؛ تنشی که از بحران گروگانگیری آغاز و در دهههای بعد با تحریمها، تهدیدهای نظامی، رقابت منطقهای و اختلاف بر سر برنامه هستهای ایران ادامه پیدا کرد.
در این میان، بسیاری از دولتهای آمریکا همواره ایران را بازیگری میدانستند که نهتنها نفوذ واشنگتن در خاورمیانه و خلیج فارس را به چالش کشیده، بلکه میتواند موازنه قدرت منطقهای را نیز تغییر دهد. در دوره دونالد ترامپ، این تقابل وارد مرحلهای تازه شد.
خروج از برجام و فشار حداکثری، تهدید نظامی و در نهایت جنگ به بخشی از راهبرد کلان آمریکا تبدیل شد. با این حال، به باور برخی تحلیلگران، جنگ و تقابل مستقیم نهتنها نتوانست ایران را وادار به عقبنشینی کامل کند، بلکه پیامدهایی منفی برای آمریکا به همراه داشت.
در خبرآنلاین با شیرین هانتر، استاد دانشگاه جورج تاون، در مورد راهبرد ترامپ در مورد ایران و آینده روابط تهران و واشینگتن به گفتوگو نشستهایم:
همه روسای جمهور آمریکا پس از انقلاب به جنگ با ایران فکر کردهبودند
***چرا ترامپ بر خلاف دیگر روسای جمهور ایالات متحده، نتوانست وسوسه حمله به ایران را کنار گذاشته و تصمیم گرفت به ایران حمله کند؟
بسیاری از رؤسای جمهور آمریکا پس از انقلاب ۱۹۷۹ ایران، و بهویژه بعد از بحران گروگانگیری، به حمله به ایران فکر کرده بودند. ایران آمریکا را تحقیر کرده بود و حضور این کشور را در خاورمیانه و خلیج فارس به چالش کشیده بود. به همین دلیل، بسیاری در آمریکا معتقد بودند که ایران باید تنبیه شود. اعمال تحریمها و دیگر محدودیتها علیه ایران نیز بخشی از همین ذهنیت بود. اگر حمله آمریکا به عراق موفق پیش رفته بود، احتمالاً ایران هم هدف حمله قرار میگرفت. اوباما نیز به حمله به ایران فکر کرده بود.
ترامپ و نزدیکترین اطرافیانش به دنبال برقراری برتری دریایی و نظامی آمریکا در آبراههای مهم جهان، از جمله خلیج فارس، هستند. نابود کردن توان نظامی ایران و جلوگیری از سلطه ایران بر خلیج فارس بخشی از این راهبرد است. ترامپ همچنین میخواهد منابع انرژی از قفقاز جنوبی تا خلیج فارس را تحت کنترل داشته باشد و ایران مانعی در برابر تحقق این هدف بود. روابط ایران با چین نیز موجب نگرانی ترامپ است.
جنگ با ایران به افسانه شکستناپذیری آمریکا ضربه زد
*** آیا اقدام ترامپ در حمله به ایران در راستای منافع آمریکا بود؟
من فکر نمیکنم جنگ علیه ایران در راستای منافع آمریکا بوده باشد. مقاومت ایران و پاسخ این کشور به حملات آمریکا، به افسانه شکستناپذیری آمریکا ضربه زده است. این جنگ همچنین باعث تنش در روابط آمریکا با متحدان منطقهایاش و همچنین اروپا شده است. مهمتر از همه اینکه پیامدهای جنگ اثرات منفی بر اقتصاد آمریکا گذاشته است. علاوه بر این، شانس جمهوریخواهان برای پیروزی در انتخابات میاندورهای را نیز به خطر انداخته است.
***در حال حاضر و با توجه به اینکه تهران پیشنهاداتی را به طرف آمریکایی منتقل کرده که پذیرفته نشده؛ آمریکا از ایران دقیقا چه چیزی میخواهد؟
آمریکا میخواهد ایران بهطور کامل از جاهطلبیهای هستهای خود دست بکشد، خصومتش با اسرائیل را کنار بگذارد و اساساً مطابق خواستههای آمریکا در منطقه رفتار کند. ترامپ خواهان ایرانی مطیع است، نه ایرانی که آمریکا را به چالش بکشد.
***بسیاری از افراد معتقدند دونالد ترامپ، تحتتاثیر بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل وارد جنگ با ایران شده است، این فرضیه تا چه اندازه درست است و در صورت درست بودن، نتانیاهو چگونه او را وادار کرده تا چنین ریسکی را بپذیرد؟
بدون تردید نتانیاهو ترامپ را به حمله به ایران تشویق کرد. اما شبکه بسیار قدرتمند گروههای حامی اسرائیل نیز در این مسئله نقش داشتند.
معتقدم هم ترامپ و هم نتانیاهو واکنش ایران را اشتباه محاسبه کردند. آنها امیدوار بودند که ایران فوراً فروبپاشد و شاید وارد جنگ داخلی شود.
بهطور کلی، اسرائیل در دو دهه گذشته از قدرت آمریکا برای تضعیف و حذف دشمنانش استفاده کرده است. خودداری ایران از گفتوگوی مستقیم با آمریکا و تعدیل سیاستهای داخلی و خارجیاش نیز به اقدامات و طرحهای اسرائیل کمک کرده است.
چشم انداز آشتی تیره است اگر...
***آیا دورنمایی برای عادیسازی روابط ایران و آمریکا بعد از این جنگ وجود دارد؟
هرگونه احتمال آشتی و مصالحه به آنچه در ایران رخ میدهد بستگی دارد. اگر تندروها که به نظر میرسد در حال قدرت گرفتن هستند در قدرت بمانند و از گفتوگوی مستقیم با آمریکا و تغییر اساسی برخی مواضع خودداری کنند، چشمانداز آشتی بسیار تیره خواهد بود.
***آیا کاری بود که ایران میتوانست بکند تا جلوی این حجم از فشار و خصومت ترامپ را بگیرد؟
مشکل اصلی در روابط ایران و آمریکا، مخالفت ایران با موجودیت رژیم اسرائیل است. بر خلاف خواست ایران این سیاست نتوانست همدلی اعراب را برای ایران به همراه بیاورد. برعکس، باعث نزدیکتر شدن کشورهای عربی و اسرائیل شده است.
ایران باید مستقیماً با آمریکا گفتوگو میکرد. این موضع که نباید با قدرتمندترین کشور جهان مذاکره کرد، منطقی نیست.
۳۱۲/۴۲
